GENEL BİLGİ

İmalat aşamasında meydana gelen geri kazanılması mümkün atıkların başka sanayilerde tekrar kullanımını sağlamak amacıyla pek çok sanayileşmiş ülkede uygulanan Atık Geri Dönüşüm Borsası çalışmaları ülkemizde de başlamıştır. Atık Geri Dönüşüm Borsası, bir sanayide imalat esnasında oluşan atıkların diğer bir sanayinin hammaddesi olabileceği fikrinden hareketle ortaya çıkmıştır.

Hemen hemen her sanayi işletmesinin imalat esnasında az ya da çok atığı oluşur. Firmalar oluşan bu atıkları ya tekrar kendi işletmelerinde değerlendirirler, ya başka firmalara hammadde olsun diye satarlar ya da yakarak - çöpe atarak imha yoluna giderler. Atık Geri Dönüşüm Borsası bu aşamada geri dönüşüm özelliğine sahip sanayi atığının, borsa marifetiyle hammadde olarak başka sanayilerde kullanılmasını amaçlar.

Atık Geri Dönüşüm Borsası'nın firma için avantajları şu şekilde sıralanabilir; Borsa, atıkların ortadan kaldırılmasının firmaya getirdiği ek masrafı bertaraf eder. Atıklar borsada başkaları tarafından satın alınacağından (tasarrufa) yatırıma dönüşür. Eğer atıkların geçmişte, borsa dışında başkalarına satışı yapılıyorsa atık borsasında daha fazla alıcıya ulaşılarak, değerinin daha fazla artması sağlanır. Atık borsasında yer alarak çevrenin korunması girişimine katkıda bulunulur. Atıkların stok edilmesinden doğan mali yük ortadan kalkar.

Ulusal ekonomi açısından da atıkların değerlendirilmesi zorunlu gönüllülük arz etmektedir.

İlimizdeki sanayi yapısına göre borsada değerlendirilebilecek bazı atıklar şu şekilde sıralanabilir;

• Çırçır fabrikalarında oluşan çiğit, linter, v.b. yağ, yem veya benzer sektörlerde değerlendirilebilir,

• Pamuk ipliği veya pamuk temizleme tesislerinde oluşan kirli pamuk, harman telefleri diğer sanayilerin hammaddesidir,

• Sentetik (akrilik, polip) iplik fabrikalarındaki tarak altı, üstüpü, yoluntu gibi atıklar kaba iplik tesislerinin hammaddesidir,

• Halı imalathanelerinde veya lark tesislerinde oluşan halı kenarları, sırt yoluntuları jüt ipliği fabrikalarının veya yataklık elyaf yapan firmaların hammaddesidir,

• Çuval, BCF iplik, poşet ve branda fabrikalarının veya diğer plastik hammaddesi kullanan tesislerin, kullandıkları granüllerin boş torbaları başka bir sektörün hammaddesidir,

• Firmaların işine yaramayan tahta paletler, boş variller, bidonlar, karton kutular, masuralar, bobinler başka sektörler tarafından kullanılabilir,

• PVC eşya, poşet, branda, çuval imalatı esnasında oluşan imalat fireleri başka sektörlerin hammaddesidir,

• Bulgur, un, makarna, mercimek imalatı ve hububat eleme esnasında oluşan kepek, buğday unu v.b. diğer sektörlerin hammaddesidir,

• Makine - metal sektöründe talaşlı imalat esnasında oluşan talaş veya döküm artıkları başka sektörlerde değerlendirilir,

• İnşaat ve hafriyat atıkları, kimyasal ürün esnasında oluşan kimyasal atıklar, eski makineler, hurdalar, kullanılmış akü ve piller, karton masura ve mukavva imalatçılarının kağıt atıkları ve burada sayılamayan diğer pek çok atık, borsada değerlendirilerek başkalarına hammadde olarak satılabilir ya da bu tür atıklara daha yüksek değerle, daha fazla alıcı bulma imkanı sağlanabilir.